Lange muur opkamer

De lange muur van de opkamer krijgt een lage kast. Toch maar multiplex gekocht, anders zou het te veel tijd gaan kosten. Ik kreeg precies de goede kastlengte uit twee planken. Soms zit het mee...!

Ze moeten stevig op de vloer vastzitten om de stuuklaag niet te laten scheuren.

Deze kast stopt bij de achter-opening van de kachel. Deze kan extra warmte de kamer in laten stromen waardoor de kelder minder opwarmt.

Aan de rechterkant komt een opstaand randje om de rechte lijn van de kast een beetje te breken.

Aan de linkerkant kan de kachel aansluiten op de kast. (Ik luister met dit soort klussen altijd naar een luisterboek. Het verhaal blijft altijd een beetje hangen bij wat ik aan het doen ben, dus nu ik deze foto zie, weet ik nog precies wat er gebeurde in het verhaal 'Oorlogswinter' van Jan Terlouw).

Het opstaande muurtje moet heel goed vastzitten aan de kast. Daarom heb ik de onderste stenen op de voegen vastgeschroefd met een flinke ring. De schroef drukt de steen lekker in de leem, dus dat zit wel vast!

Met de laatste steentjes van deze dikte kon ik het muurtje precies afmaken. De steenknipper kwam weer goed van pas. De bovenkant van dit muurtje bedek ik met halve plavuizen waar ook de kachel mee is bedekt. Ik moest er 15 in tweeën zagen, en wel netjes aan de maat. Het slijptafeltje dat ik voor de leitjes uit de badkamer had gemaakt was alweer afgebroken. Dus maar weer een nieuwe gemaakt...

Met flexibele tegellijm zitten de steentjes op de kast, met leem zitten ze op de muur. Om de overgang van kast-muur stevig te maken (en de leem goed tegen de kast te laten hechten) heb ik het hout met leem-ondergrond bedekt en er gaas op vastgeniet. Geen heidemat meer, die was op.

En dan lekker stuken!

Drie lagen: een hechtlaag zonder stro, lekker door het gaas heen gedrukt. Dan een laag met stro en een dunnen afwerklaag. Mooi vlak en glad geworden door het schuren en vlinderen.

Het muurtje zit er prachtig uit!

 

Holle delen van de kachel stuken

Leem is heerlijk spul waar je alles mee kan maken. Maar binnenbochten zijn wel lastig. 

Het holletje van de kachel is zo'n binnenbocht. Met je handen kun je dat mooi vormen, maar om het echt glad te krijgen zul je moeten schuren, en daarna glad spanen. Maar waarmee? Met al dat rechte gereedschap lukt het niet. 

Bij de 'spullen voor de stort' stond nog een klein aanrechtblad van RVS met twee spoelbakken er in. En de hoek van zo'n spoelbak is ook mooi 'dubbelgekromd' rond! Ik heb er twee stukken uitgeslepen. Eentje als spaan, en eentje, beplakt met foam, als schuurplank. En dat werkt fantastisch. Ik heb het spaantje een aantal keer wat aangepast om er voor de zorgen dat je er veel verschillende radiussen mee kan afwerken. 

Verder is de schoorsteen afgewerkt. Met gaas omwonden vanwege het temperatuursverschil.

En bij het veegluikje twee tegeltjes zodat de vorm bij de rest van de kachel past.

Hier komen de stukken met holle curves. Ik zal morgen de foto's maken van hoe het geworden is.

Nog een gereedschapje gemaakt om het holle stuk rechts van het deurtje wat strakker te krijgen. Dat is goed gelukt en nu aan het drogen.

Het holletje van binnen:

WC gestuukt

Een paar dagen lekker warm en droog weer, dus even lekker met leem in de weer. Na de muur van de badkamer waar het bad tegenaan komt ben ik de muren van de WC wezen stuken.

De ondergrond van deze muren is houten schroten. Leem blijft daar redelijk op hangen, maar beter is het om het te fixeren met wat structuur. Daarvoor gebruik ik heidemat. Helaas had ik niet meer genoeg, en ik had ook geen zin om speciaal daarvoor op pad te gaan een stuk bij te komen. Dus van wat restjes de losse takjes vastgeniet. Samen met een berg stro in de leem verwacht ik dat het lekker stevig vast komt te zitten. De muur is een jaar geleden gemaakt, de werking zal wel uit het hout zijn. 

Luisterboekje er bij en smeren maar! Een dikke laag met lekker wat gehakselde stro er in als wapening.

Deze eerste laag heb ik een paar dagen laten drogen: de muur is dan nog wel nat, maar niet meer heel zacht. Dan kan de tweede laag er op.

Deze tweede laag is zonder stro. Ik zet hem er stevig smerend op en ga met een reitje de laag vlak maken. In twee richtingen schraap ik de bulten er af, en de dalen (die zijn nog helemaal glad) vul ik met nieuwe leem op.

Dan een voor mij nieuwe truuk die heel goed werkt: schuren. Ik had jaren geleden al zo'n plank gekocht, maar wist niet goed hoe te gebruiken. Want het wordt zo ruw! Nou, dat ruwe is precies de bedoeling: door met de schuurspaan er lekker in alle richtingen overheen te schuren schraap je de bulten af en vul je de kuilen op. Op deze manier krijg je het heel snel mooi vlak. Maar wel ruw natuurlijk!

Met de RVS vlakke spaan heb je het ruwe zo weer vlak. En dan is het meteen strak. Hoewel: er piept overal nog stro en heide door de stuklaag heen, dus die moet je overal lostrekken / afbreken en vervolgens de gaten vullen. Soms komt de heidemat door de stuuklaag heen: dan even (dwars door de leemlaag heen) een nietje doorheen jagen. Opvullen en weer vlak maken. 

De binnen hoeken vragen om een vast hand, maar zijn prima te doen. Na een paar uur drogen nog een keer vlakken, elke keer wordt het weer gladder en harder.

Inmiddels is het weer kouder en veel regen, dus benieuwd of de stuuk eerder droog is dan de graankorreltjes wortel schieten!

Muur bad en ventilator

Er was nog 1 muur in het huis waar je de strobalen kon zien zitten: in de badkamer. Maar nu is die ook afgewerkt. 

Er moest een ventilator in, en dat valt niet mee in een strobalen muur. Het gat is zo gemaakt, maar je moet natuurlijk wel hout hebben om de ventilator aan vast te schroeven. 

Een gat in de buitenmuur maken met een las-hamer. Vervolgens met een verlengde boorfrees door de strobaal heen voor het gat van de ventilator.

Er zat gelukkig wat hout in de buurt: een panlat waarmee de strobalen zijn vastgezet, en een paneel (links). Daaraan kon ik een plankje vastschroeven, evenals aan de panlat. Door ook latjes van het binnen-plankje naar het buitenplankje (evenwijdig aan het gat) te maken is het geheel lekker stevig geworden.

Dan kunnen de grootste gaten gevuld! De muur is goed nat gemaakt om de stuuk te laten hechten aan de bestaande leem.

De leembak is weer in gebruik!

Een op sommige plekken dikke laag leem met stro om de muur vorm te geven. Er is geen stro meer zichtbaar....

En daarna een laag om de muur mooi vlak te krijgen. Het is 1 van de laatste muren die gestuukt moeten worden, en je ziet zeker verschil met de eerste muren die ik heb gestuukt. Ervaring krijg je net nadat je het nodig hebt.... 

Nu kan ik beginnen om het ligbad aan te sluiten en in te bouwen.

Badkamer lemen rond deur

Ook de muur rond de deur en achter de douche kan geleemd. Eerst de ronde balken geschuurd en behandeld tegen boktor (hoewel die er hier niet in lijken te zitten).

Daarna de muur gevuld met oude kleding en dichtgetimmerd. De lap die aan de muur hangt was een tijdelijke deur om te voorkomen dat er teveel stof en gif de rest van het huis in zou waaien. Een ventilator blies de lucht het raam uit, zodat er steeds verse lucht uit het huis de badkamer in werd gezogen.

De muur met OSB-platen heb ik eerst met speciale witte 'leem-hecht-verf' geschilderd. Omdat bij de trap bleek dat deze verf het helemaal niet goed doet (de leem zit daar op grote delen los...) heb ik er meteen een heidemat overheen geniet. Dat blijft altijd heel goed zitten. 

De linkermuur is vlak gemaakt met stroleem, er komt nog een dun laagje leem over zonder stro om de muur helemaal glad te krijgen.

Ik heb twee latjes geschaafd en op de pallet-plankjes-muur gelijmd om straks de kastplanken aan op te hangen. Deze vallen helemaal in de leemstuk.

De volgende dag heb ik beide muren glad gemaakt. Ze worden steeds strakker! 

Rechts zit de lichtschakelaar, maar die moest er af om er te kunnen stuken. Ik heb de lamp met een lasdop in de 'altijd aan'-stand gezet (bruin aan zwart verbonden) en in het doosje gefrot. Als de lamp aan moet, zet ik de groep aan, als ik klaar ben gaat de groep weer uit...Over een paar dagen kan de schakelaar weer terug en heeft de logeerkamer weer altijd stroom.

Mijlpaal: stuken boven klaar!

De hoofdwand was de laatste muur die boven gestuukt moest worden. Niet alleen een flinke wand met twee ramen (en daarmee 4 afgeronde hoeken) maar ook nog eens boven de trap. Ik kwam er niet zomaar bij! 

Voor het vlakken (dwz. het vullen van de grotere gaten / kuilen / dalen) gebruikte ik de leem die van de kamer van Emke af kwam. Hier zit nog grove stro in, die moest er wel uit. Maar dat ging eigenlijk heel makkelijk. 

Eerst mikte ik de grote stukken in een emmer en vulde de gaten eromheen met kleinere brokken.

Water er bij zodat de brokken zich vol konden zuigen. Na een half uur kon ik de brokken aanstampen, zodat ze net onder water kwamen te liggen. Daarna kon ik de stro er uit vissen (met mijn handen), en de leembrokken los knijpen. De stuuk was nu veel te nat, maar glad en zonder dikke stro.

Met de fijne losse droge leemresten (in een aparte kuip bewaard) kon ik de leem op de goede dikte krijgen. Stuken maar! 

Natuurlijk gaat het veel sneller om nieuwe klei te pakken en daar zand en stro bij te doen. Maar ja, dan zit je weer met die brokken te kijken. Ach ja, er is geen goed of fout in deze...

Als eerste heb ik de steiger op de begane grond opgebouwd, zodat ik de onderste 50cm van de muur kon vlakken en glad maken. Daarna heb ik twee balken over het trapgat gelegd met een steigervloer er overheen. Nu kon ik tot de muur tot de onderkant van het raam vlakken en glad maken.

Vlak ik natuurlijk niet helemaal vlak. Vlak genoeg.

Daarna het bovenste deel van de muur (met alle raam-hoeken) door de steiger op de balken op te bouwen. Voor het verzetten van de steiger had ik een beter truukje verzonnen dan de vorige keer dat ik hier met de steiger bezig was. Handig voor volgende week, want dan gaan we deze muur schilderen.

En toen was de muur opeens klaar, en konden alle stuuk-spullen naar beneden. En kon er lekker geveegd worden zonder dat er meteen weer nieuwe rommel bij kwam. Een mijlpaal dus!

Nieuwe leem opgehaald

De leem was bijna op, nog een paar kruiwagens. Niet genoeg voor het huis, maar om dat we ook nog schuren gaan maken kunnen we zowiezo nog leem gebruiken. Mijn contactpersoon bij vd Wetering bleek er niet meer te werken, maar hielp me aan een andere contactpersoon bij wie ik snel terecht kon.

Inmiddels wist ik de weg dus we reden er zo naar toe. Het had al een tijd niet geregend, dus ook de leemput was erg stoffig. Drie scheppen met de grote bak, het zou een kuub of 6 moeten zijn.

Onderweg kwamen we langs een kunstwerk dat gemaakt is door een collega-zelfvoorziener, John. Ik wist wel dat het werk daar ergens zou komen te staan, maar zo mooi langs de grote weg was een leuke verrassing!

De berg ligt nu naast de bruine container. Als iemand leem nodig heeft voor een pizza oven of een kachel heb ik wat voor de verkoop beschikbaar.

Lemen muur vervangen

De grote muur van de kamer van Daaf was ooit met leem gestuukt tot we er achter kwamen dat die eigenlijk beter van hout had kunnen zijn. Voor Emke gold hetzelfde. Tijd om daar eens aan te beginnen.

Het gaat om de linker muur. Als je leem nat maakt, dan wordt het weer zacht en kun je het makkelijk van de muur schrapen. Er ligt zeil op de grond om de natte stuuk op te vangen. Die kan gewoon weer opnieuw gebruikt worden.

Hier zit ik met de waterspuit (op de verpakking van dat ding staat 'Vergifspuit', maar hij doet het ook met leidingwater...) de leem van de muur te krabben. Veel meer werk dan bij de muur van Daaf omdat de laag twee keer zo dik is.

Na een uur werk nog niet een derde van de muur gedaan. De emmers zijn bijna allemaal vol, dus tijd om deze emmers op andere muren te stuken: de buitenmuur in de overloop en de buitenmuur in Steefs kamer. 

Om het werk te versnellen heb ik de breekhamer er bij gepakt. Hiermee kon ik de droge leem van de plankjes afhalen, waarmee de helft van het werk gedaan was. Deze droge leem is trouwens makkelijk te bewaren, natte leem moet vanwege de stro snel opnieuw verwerkt worden.

Tussendoor heb ik een stapel schroten geschaafd en geschuurd. Bij de 3e lat bleek er toch een spijkertje in het hout te zitten en kon ik de net nieuwe messen weer verzetten. Hoort er allemaal bij...

Na vele uren leem schrapen was de muur weer glad. De leem tussen de plankjes beschermt de stro in de muur tegen brand en dempt het geluid.

Na het opruimen en verwerken van de grote hoeveelheden natte leem kon ik eindelijk beginnen met het vastzetten van de schroten. Dat was in een ochtendje gedaan en de kamer ziet er heel anders uit!

 

Leemstuc in maart

Vandaag is onze hulp Christel alweer vertrokken. We hebben een fijne tijd gehad met elkaar, en stiekem heeft ze een hoop gedaan!

Naast houthakken, koken, werken in de groentetuin en van allerlei andere dingen heeft ze ook op verschillende muren de diepste gaten met leem gevuld en stukjes muur bezet waar alleen plankjes zaten. Vandaag hebben we samen op de kamer van Emke de muren gevlakt: leemstuc met een rei.

Ook in de hal is de leem boven de plint opgezet.

Christel sliep de eerste nacht in de caravan, maar vanwege de nachtvorst is ze toch maar in het nieuwe huis gaan liggen. Daar zorgde zij voor de kachel, en ik zorgde niet goed voor de leem. Die stond namelijk buiten, en elke ochtend kwamen we er achter dat er weer een laag ijs in stond omdat ik vergat de kuipen af te dekken. Nou, leem stuken met klonten ijs er in was ook voor mij een nieuwe ervaring! 

Christel, dank voor alle hulp en gezelligheid en we hopen je vaker te mogen ontvangen!