Low tech koeling

Dat een hittegolf van dit formaat zo snel al zou langskomen had ik niet verwacht. Het gevolg: de maatregelen om het huis te koelen in een extreem hete periode zullen we voor komende zomer moeten doen: sedumdak en koeling realiseren.  

Hier de voorspelling. Sommige dagen werden minder heet, maar een aantal dagen werden een flink stuk heter (tot zelfs 39 graden) met nachttemperaturen rond de 24 graden. Dan koelt het huis niet meer vanzelf af. We hebben net geen 'super-hittegolf' (5 dagen boven de 30 waarvan 3 boven de 35, we hadden 1 dag 34.9...) gehad. 

Om het huis te koelen hebben we de beschikking tot grondwater. Dat komt met 13 graden uit de grond en dat is koud genoeg om de scherpste randjes hitte uit het huis te halen. 

Daaf had nog een radiator liggen van een motorfiets (gekregen van Marcus). Ik heb een IBC met wat isolatie eromheen bij de voordeur gezet en volgepompt met koud water uit de put. Met een klein dompelpompje (12V) pompen we dat water via tuinslangen naar de radiator die in de woonkamer staat, en weer terug naar buiten. Voor een eerste versie helemaal niet slecht: ruim drie graden koudere lucht (en ook een graad of 3 warmer water) met een behoorlijk debiet. 

 

Hier een beeld van de warmtecamera. Donkere slang is koud water naar binnen, lichtere slang is het warmere water dat naar buiten gaat. De ventilator wordt warm, daar is links de 31.5 graden van. Rechts staat een beetje schuin een thermometer tegen het trapje van de kachel aan. Deze gaf 21 graden aan terwijl de kamer zelf 25 graden warm was. 

 

Daaf wilde zijn kamer ook koud hebben, en hij had nog een airco-unit waar de condensor van ontbrak liggen. Er zit wel een heel efficiente radiator in met ventilator. 

Daar de tuinslangen op aangesloten en dat leverde nog een veel hoger rendement op: 8 graden koeling en 8 graden warmer water (van 17 naar 25 graden, de lucht van 28 naar 22 graden met een enorm debiet). 

Nu moesten de leidingen wel naar boven en door zijn deur heen, zonder dat de muggen ook de slaapkamer in vlogen. Met toestemming de deur aangepast. 

Kap er op en draaien maar! Zo veranderde zijn hete slaapkamer in no time in een prima verblijfsruimte. 

Om de instroom van hitte door de strobalen van het dak heen te verminderen hebben we twee zwenksproeiers op het dak neergezet. Om de 4 minuten komt er 40 seconden water uit, zodat het dak net nat wordt. De timer met schakelventielen hangen heel professioneel aan het buitenkraantje :-) . Aan het buitenkraantje zit een splitsing, eentje voor het dak en eentje voor de buitendouche. De twee kleppen die de toestroom naar het dak bedienen hangen midden-onder op de foto,  de regelaas met voeding rechts. Als het zo heet is, dan regent het niet zullen we maar zeggen. 

 

 Het duurt dan een minuut of 3 tot het weer opgedroogd is en dan komt er weer een kledder water overheen. 

 

Het gevolg is dat we prima door de hitte heen komen. 

Toen het 39 graden was, hebben we stoicijns een biertje buiten in de schaduw gedronken. Het had wel wat weg van een sauna... De hottub had ik gevuld met koud water uit de put, maar dat was ver boven de 30 graden opgewarmd. Ook niet verkeerd! 

Koninginnenpages

Afgelopen jaar wilden we de wortels oogsten, maar daar bleken rupsen van de koninginnenpage in te zitten. Wat nu? 

We hadden nog een terrarium staan, dus we hebben deze rupsen in het terrarium gedaan en gevoerd met de juiste waardplanten (peen, dille, venkel etc.). Ook een aantal takjes er in waaraan de rupsen konden verpoppen. Alle 8 rupsen hebben dat ook gedaan. 

Marleen heeft toen (afgelopen herfst) een tuintje gemaakt in het voedselbos met waardplanten en voedselplanten voor de koninginnenpage. 

De hele winter hebben ze onder de veranda gestaan. De bodem van het terrarium was bedekt met een laagje snippers die we elke maand nat maakten. De poppen moeten niet uitdrogen.  

De eerste koninginnenpage  die we zagen, was in het voedselbos en deze vloog linea recta naar het tuintje toe waar we even later de eerste eitjes gelegd zagen worden. 

Begin mei kwamen de poppen in het terrarium uit, om de paar dagen eentje. Als we dat opmerkten, dan lieten we ze op onze vingers klimmen en brachten we ze naar het tuintje waar ze eerst nog hun vleugels verder lieten drogen en daarna vertrokken. 

Vrij snel zagen we rupsen van allerlei afmetingen in het tuintje eten. Een kleine bijdrage aan de biodiversiteit!  

 

Schoonmaken put

Rogier wilde weer een ochtendje komen helpen. Het leegmaken van de put stond op het programma...

 Het begin was natuurlijk makkelijk, maar op een gegeven moment kun je niet meer vanaf het pad bij de plek waar de rommel zit. Rogier bleef echter in een metselkuip precies 'drijven' en van daaruit kon hij de meuk met een emmer opscheppen. Ik leegde de emmer in een kruiwagen en zo ging hij centimeter voor centimeter naar beneden.

De put bleek ruim 2m diep te zijn, met een ongelijke bodem. 

Diezelfde avond ging het flink regenen, en die bui was genoeg om de put weer helemaal te vullen. 

Handig, zo'n hoeveelheid regenwater beschikbaar!  

Bruggetje over de sloot

De Skidster kan alleen via 'de Punt' naar het voedselbos en moet daarvoor door de sloot heen. Afgezien van het gehobbel is dat in de winter, als het nat is, niet fijn. 

Laatst waren ze op de Veghelsedijk een oprit van een wei aan het herstellen en er bleven twee betonnen buizen van 40cm diameter, 1 meter lang over. Ik heb de boer aangesproken en ik mocht ze zo hebben. 

Ik ben begonnen met een vlak zandbed op de goede hoogte: niet te hoog voor het pad over de buis heen (40cm is best veel!) maar niet te laag zodat er flink water kan blijven staan voor het door de buis wegloopt. 

Met de Skidster de buizen neergelegd. Een paar keer, want het was wat te hoog, wat te veel naar links, te ver naar rechts... Zo gaat dat. 

Dan een insluitbandje in de grond gegraven en daarop een halfbakken muurtje gemaakt. 
Heel leuk om weer te metselen! Leuke uitdaging: hoe span je een draadje als de buis uitsteekt (en dus het draadje wegduwt)? Met een plank waar een uitsparing voor de buis in zit. Ging prima! En lekker in de schaduw; de zon is al behoorlijk krachtig. 

De volgende dag voelde het cement al lekker stevig. Ik kon natuurlijk niet wachten, dus voorzichtig vullen. Eerst met wit zand, dat hebben genoeg, en dan zwart zand er overheen. 

Het zand moet iets oplopen om over de buis heen te kunnen liggen, en dat ziet er eigenlijk heel mooi uit! Net een bruggetje. 

Helaas, toen de Skidster net iets te dicht langs een muurtje reed en daar de grond wat te hard aandrukte, bleek dat toch te veel van het goede en een stukje muur kwam los. Balen! 

 
Maar ach, dat hoort er bij als je niet kan wachten. Dus snel het zand weggegraven... 

 
... en zo goed en kwaad als het ging de brokstukken weer terug gemetseld met nieuwe cement. En dat ging helemaal niet slecht!
 

Helma ging haar zus José helpen met gras leggen en kwam met drie rolletjes gras terug, die waren over. Ik heb ze per ongeluk een paar dagen opgerold laten liggen, maar met voldoende water lijken ze toch weer bij te kleuren. Helma heeft ze keurig dwars over het hoogste stuk gelegd. De rest zaaien we in met graszaad. 

Wat een schattig kunstwerkje, al zeg ik het zelf... :-) 

Ondertussen in het voedselbos

Het is enorm droog nu. In de maand maart viel een redelijk normale hoeveelheid neerslag maar in april viel niets, heel veel zon, harde droge wind uit het oosten. Weken aaneen. Dat zie je terug in het doorlopend neerslagtekort: 

De zwarte lijn is de huidige situatie. Blauw is gemiddeld en als je boven de groene lijn zit is het droger dan 5% van de gemeten jaren. Er komt regen aan, maar pas aan het eind van de week. 

Ondertussen beginnen de geplante bomen waar we nog geen blad onder hadden gelegd (zo vroeg zo droog, dat hadden we niet verwacht...) dus dat moest snel ingehaald. Water geven en een bult blad er op, dan kunnen ze er weer even tegen. 

Het was veel werk, want we hadden toch weer heel veel geplant de afgelopen winter... 

Helma werkt weer mee, ze is onder andere met Marleen de getrokken wilgen aan het verwerken in de afscheiding rond het camperplekje. Ware kunstwerkjes! 

Het gras is net gemaaid, net zo bruin als je in juli zo verwachten... 

We planten nog steeds: wat in pot gekweekt is bijvoorbeeld. Dit zijn onze eerste uitgaven aan plantmateriaal (afgezien van de onderstammen): kiwibessen. Ze mogen het hele rek vol groeien! 

We hebben een groepsapp in Signal met 'voedselbos-buren': allemaal mensen die betrokken zijn met voedselvossen rondom de kwekerij van Floris. Elke maand bezoeken we een voedselbos, we ruilen geregeld stekken, entmateriaal, planten, oogst etc. Deze maand waren ze bij ons. Weer een gezellige en leerzame ochtend! 

 

Regenwaterafvoer vervangen

Voor ik de oude leiding weg ging halen wilde ik de put nog wat leger pompen. Want als ik daar ga metselen is het fijn als het waterniveau wat lager is. Maar helaas; de leiding was zo slecht dat het water dat ik er in pompte er grotendeels weer uit kwam. Aan de kant van de put dus, in plaats van in de sloot. 

Dan maar met wat slangen, en niet helemaal naar de sloot. 

Ik graaf met de hand langs de leiding, aan twee kanten om deze er uit te kunnen halen. Normaal moet je deze buizen uit elkaar schuiven, maar hier hadden ze buizen zonder 'mof' (een verdikking die over de volgende buis schuift) gebruikt. Ze lagen gewoon tegen elkaar aan. Met dus overal kieren en boomwortels er in. 

Maar elk nadeel heeft zijn voordeel: op deze manier kon ik gewoon de eerste en de laatste buis er uit halen, de rest lekker laten liggen en er een nieuwe (kunststof) leiding naast leggen. 

 
Op deze foto is het niet heel goed te zien, maar de leiding loopt eerst een stukje omhoog om daarna richting de sloot af te lopen. Dat kunnen we meteen goed gaan doen. 

 
Ik ben vooraan begonnen, om zo met minimaal afschot richting de sloot te werken. De put moest een klein stukje open om de nieuwe leiding er waterdicht in te metselen. Met een klein knikje ter hoogte van de oude leiding kan deze er gewoon naast lopen. 

Ik had eerst oude tegellijm gebruikt voor het metselwerk, maar helaas, die was na een dag nog zacht. Dus er afgehaald en vervangen door cement.  

 
Het laatste stukje, om die conifeer heen, moest ik zelf voor graafmachine spelen. Een smalle diepe gleuf met voldoende afschot. Met een zee van wortels in de grond. De aanhouder wint. 

 
Op de plek waar de leiding een bocht van 45 graden maakt een oud T-stuk gebruikt zodat de hottub ook via deze leiding naar de sloot leeg kan. 

Lins de oude leiding, rechts de nieuwe. De geul kan nu dichtgemaakt! En de stronken kunnen naar het voedselbos voor een mooi muurtje. Alle stronken pasten in 1x op de kar, die er bijna onder bezweek. Zie dat arme linker-voorwiel...  Gewoon, omdat het kan. 

Regenwater-afvoer vrijgraven

Een het eind van de middag kwam Frans met een kleinere kraan langs om de stronken er uit te graven en de leiding bloot te leggen. Hij had een wat kleinere kraan, maar deze was groot genoeg en niet zo zwaar als de grote kraan. 

Eerst de stronken er uit. Mooi uitgeschud (zand er grotendeels af) op een hoop gegooid. 

 
De laatste conifeer wilden we laten staan, omdat het dan wel heel kaal wordt. De leiding loopt hier ook onderdoor, maar dan maken we een omweggetje. 

 

Daarna kwam het lastigste: het zand boven de leiding afscheppen zonder de leiding te breken.  

 
En ondanks dat Frans het liefst op een shovel zit kon hij heel nauwkeurig de geul graven.

 

Daar ligt ie! Van twee kanten vrijgraven over de leiding heen, en het laatste stukje vanaf de zijkant. 

Een enorme ravage, da's altijd als die gravers komen, maar dan hoeven we ons de komende dagen niet te vervelen. 

Voorbereidingen uitgraven leiding regenwater

De leiding die het regenwater van de put naar de sloot moet afvoeren loopt niet goed door. Ik kon de verstopping er niet uit krijgen, en de leiding lag precies onder de rij coniferen: coniferen er uit, en de leiding vervangen. 

Helma was weer twee weekjes langsgekomen en ze heeft met Marleen de bodem ontdaan van onkruid en een dikke laag naalden. 

Een paar karren vol houtige zooi hebben we naar het voedselbos gebracht om daar wat extra organisch materiaal toe te voegen. Hier de laatste niet helemaal volle vracht. 

Een paar bomen, zoals deze vlier, wilden we bewaren. Met de Skidster hebben we die uitgegraven en weer herplant. 

De Skidster is ook geschikt om de boom vervolgens weer te planten. Met de riek de grasmat aan de kant leggen, vervolgens met de riek een paar scheppen zand er uit. Dan moet je met de hand het gat in de goede vorm graven, en legt de Skidster de boom er keurig in. Deze zullen wel met goed veel waterlot uitlopen: veel wortels en weinig stam. 

Border in de voortuin

Omdat er veel planten vrijkwamen bij het leegmaken van de achtertuin, (die moeten toch ergens naartoe?) hebben we een begin gemaakt aan de inrichting van de voortuin. 

Van een verzameling dikke wilgentakken een rand gemaakt, volgezet met vele bodembedekkende planten, een Forsithia, zelfs een lijsterbes die al bijna in blad stond. Daarna een dikke laag blad er op en hopen dat het snel dichtgroeit. 

De lijsterbes was met genoeg wortels uit de grond gekomen. Dat maakt de kans groot dat deze, ondanks het late planten, toch goed gaat aanslaan. 

Het oog meteen een stuk natuurlijker! 

  

Rozen in het voedselbos

Rozen kunnen ook heel lekker woekeren. Liever niet! Dus weer folie ingraven. 

We hadden de rozen eerst wat lang in de regenton gelegd (verdronken?) en daarna te lang geen water gegeven (verdroogd?). Blad er over, we gaan het wel zien. Over het algemeen heel sterk spul, dus het komt er vast bovenop. 

Ondertussen wordt er af en toe flink wilgen gewipt. 

 
En deze komen in een muurtje langs de 'rondweg'.  

 

Rekken voor de Kiwibes

We kennen allemaal de kiwi: lekkere vrucht, maar de schil is niet te eten. De kiwibes is even lekker als de kiwi, maar dan gewoon met schil te eten. En ze komen in grote hoeveelheden van de struiken af. Ze hebben wel een klimrek nodig. 

Dus we maken een klimrek, van trampolines.  Eerst worteldoek op de grond, snippers er over en zijkanten van wilgenstammen. 

Met 2 grote en 1 kleinere trampoline heb ik 6 bogen gemaakt. Beide zijkanten verlengd met poten. Met de palenboor gaten gemaakt en de bogen konden in de grond. 

Toen vele verlengsnoeren aan elkaar gemaakt om het lasapparaat van stroom te voorzien. Door de weerstand van al die kabels bleef er maar weinig spanning over om mee te lassen, een extra handicap.

Van boven naar beneden betonijzer-staf vastgezet. Het lasapparaat op een verhoging, anders waren de kabels te kort. 

Toch veel werk; 11 * 6 lasjes leggen, steeds de ladder en/of het apparaat verzetten, lijmklemmen om de staf op z'n plek te houden... 

Maar een prima eindresultaat. We hadden 4 verschillende kiwibessen bij Floris gekocht, 1 mannetje en 3 vrouwtjes. Laat de bessen maar komen (over een paar jaar...)!